วัดบ้านฆ้อง

สรุปสาระสําคัญของแหล่งเรียนรู้
ประวัติความเป็นมาวัดบ้านฆ้องในอดีตเรียกกว่าวัดฆ้องใหญ่ เป็นวัดที่ตั้งอยู่ในเขตของอำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี โดยตัววัดบ้านฆ้องตั้งอยู่ในชุมชนกลุ่มลาวเวียงที่ถูกเทครัวมาจากเมืองเวียงจันทร์หรือนครหลวงเวียงจันทร์ของสปป.ลาว ในปัจจุบัน โดยเริ่มอพยพมาตั้งแต่ครั้นสมัยพระเจ้าตากสินมหาราช จากการนำทัพของเจ้าพระยามหากษัตรย์ศึก (พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช) โดยอพยพมาอยู่ในบริเวณพื้นที่นี้ โดยในอดีตพื้นที่ใกล้เคียงเคยมีปัญหากับกลุ่มรามัญ (มอญ) ที่อยู่มาเดิม ทำให้ต้องถอยลงมาห่างจากแม่น้ำแม่กลอง 2 กิโลเมตร ภายหลังจาการถอยร่นก็มาอยู่ในเขตสามตำบล ในปัจจุบันคือบ้านฆ้อง บ้านเลือก และบ้านสิงห์เนื่องจากอดีตพื้นที่ตรงนี้เคยเป็นวัดมาก่อน หากแต่ว่าตอนที่กลุ่มชาวลาวเวียงอพยพเข้ามาพื้นที่บริเวณนี้ไม่ได้เป็นวัดแล้วหลงเหลือเพียงตัวอาคาร โบสถ์ที่รกร้างไว้เท่านั้น โดยโบสถ์ได้รับการบูรณะจากพระอาจารย์มะนาวเชี่ยว ผู้บุกเบิกบูรณะวัดในพื้นที่นี้ ซึ่งระหว่างบูรณะก็ได้ขุดสระขึ้นในบริเวณวัด จากการขุดสระก็นำมาซึ่งคำว่า "ฆ้อง" ของชุมชน เพราะจากการขุดสระขังน้ำเป็นสระขนาดใหญ่ทางทิศตะวันตกของวัดในขณะที่ทำการขุดอยู่นั้น ปรากฏว่าได้พบฆ้องใหญ่มหึมาจมดินอยู่ใบหนึ่ง ประชาชนที่ขุดต่างก็ดีอกดีใจช่วยกันขุดเป็นการใหญ่ จนกระทั่งขุดขึ้นมาทำการเช็ดล้างและทำความสะอาดเรียบร้อยแล้วก็ได้นำมาแขวนไว้ที่กิ่งต้นพิกุลใหญ่ ขนาดเท่าวงล้อเกวียนสมัยโบราณเนื้อคล้ายทองสัมฤทธิ์ พระอาจารย์มะนาวเชี่ยว และ ประชาชนจึงได้ตั้งชื่อวัดร้างนี้ว่าวัดบ้านฆ้อง เป็นมงคลนามมาจนกระทั่งถึงปัจจุบันปัจจุบันตัวฆ้องที่ค้นพบก็ยังคงอยู่ภายในวัด และวัดบ้านฆ้องยังทำหน้าที่เป็นศาสนาสถานที่สำคัญของชุมชนระแวงบ้านฆ้องที่เป็นชุมชนลาวเวียง นอกจากนี้จากการที่กลุ่มชาวลาวเวียงได้อพยพไปในอำเภออื่น เช่น บ้านโป่งก็ทำให้ได้เกิดการสร้างชุมชนและวัดใหม่ในย่านชุมชนของตนเอง โดยใช้ชื่อว่าวัดบ้านฆ้องน้อยตามชื่อวัดบ้านฆ้องที่ โพธาราม จังหวัดราชบุรี


ความเป็นมาของแหล่งเรียนรู้
ในห่วงเวลาก่อนสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ชุมชนแห่งนี้ได้โอบรับกลุ่มคนที่ถูกกวาดต้อนลงมาจากเวียงจันทร์ ซึ่งการเข้ามาของชาวเวียงจันทร์มีอยู่ 2 ประเภท คือ หนึ่ง ต้องอยู่ภายใต้สังกัดมูลนายแก่นายกองที่กำชัยในครั้งนั้น หรืออีกกลุ่มก็สามารถอยู่ได้อย่างอิสระตามพื้นที่ราชสำนักได้กำหนดไว้ ซึ่งก็คือบริเวณพื้นที่ในจังหวัดราชบุรี ในปัจจุบัน ชุมชนบ้านฆ้องก็เป็นหนึ่งในชุมชนที่มาจากการอพยพเทครัวลงมา โดยบริเวณแรกที่อาศัยอยู่เป็นบริเวณริมแม่น้ำแม่กลอง ซึ่งก็เกิดข้อพิพาทในการทำมาหากินระหว่างชาวลาวและรามัญ ทำให้เกิดการตกลงใหม่ที่ให้คนลาวขยับถอยห่างจากแม่น้ำแม่กลอง 2 กิโลเมตร โดยประมาณ ในบริเวณตำบลบ้านเลือก บ้านฆ้อง และบ้านสิงห์ ส่วนชาวรามัญหรือมอญอาศัยอยู่บริเวณริมแม่น้ำ โดยชุมชนทั้งสองอาศัยอยู่ในพื้นที่ตนเองอย่างสงบสุข
กระบวนการจัดการเรียนรู้
การบรรยายเรื่องวิถีชีวิตของชุมชนมีวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ แสดงออกผ่านพิธีกรรมที่ปะปนความเชื่อระหว่างผีและพุทธ อีกทั้งจิตรกรรมในศาลาการเปรียญก็สามารถบอกเล่าเรื่องราวของชุมชนสะท้อนวิถีชีวิตของชุมชน ลาวเวียง