ศูนย์วัฒนธรรมไทยทรงดำบ้านหัวเขาจีน เขาหัวจีน ตำบลห้วยยางโทน

บ้านหัวเขาจีนเป็นชุมชนของกลุ่มชาติพันธุ์ ไทยทรงดำ หรือไทดำ ตั้งอยู่หมู่ที่ 1 ตำบลห้วยยางโทน อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี มีการเล่าสืบต่อกันมาว่า ชื่อ “บ้านหัวเขาจีน” เกิดจากในอดีตมีพ่อค้าชาวจีนเดินทางด้วยเรือสำเภามาค้าขายบริเวณนี้ แล้วเกิดเหตุเรือแตก หัวเรือไปติดบริเวณภูเขา จึงเกิดชื่อเรียกว่า “หัวเขาจีน” และกลายเป็นชื่อของหมู่บ้านในเวลาต่อมา
ข้อมูลประวัติชุมชนระบุว่า ชาวไทยทรงดำได้อพยพเข้ามาตั้งหลักแหล่งในบริเวณนี้ แม้ในช่วงหนึ่งจะเกิดโรคฝีดาษระบาด แต่ผู้นำชุมชนในอดีต ได้แก่ ปู่สอง กลิ่นสุคนธ์ ปู่ว่อง มหาพล และปู่แสน กุมกร ยังคงตั้งถิ่นฐานอยู่และสืบทอดชุมชนมาจนถึงปัจจุบัน
ความเป็นมาของแหล่งเรียนรู้
ชาวบ้านหัวเขาจีนได้ร่วมกันจัดตั้ง ศูนย์วัฒนธรรมไทยทรงดำบ้านหัวเขาจีน หรือ “เฮือนลาว” ขึ้น เพื่อเป็นศูนย์กลางในการถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับวิถีชีวิต วัฒนธรรม ประเพณี และภูมิปัญญาของชาวไทยทรงดำ รวมถึงใช้เป็น ศูนย์ทอผ้าไทยทรงดำของกลุ่มสตรีอาสาพัฒนา และรองรับคณะศึกษาดูงานจากภายนอก
จุดเด่นของชุมชนถูกสรุปไว้ว่า “5 ไหไทยทรงดำ เลิศล้ำผ้าทอ โอ้ละหนอรำแคน ดินแดนความพอเพียง” สะท้อนถึงเอกลักษณ์ด้านวัฒนธรรม การทอผ้า การแสดงพื้นบ้าน และการดำเนินชีวิตตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง
ภายในชุมชนยังมีการดำเนินฐานเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง 5 ฐาน ได้แก่ คุ้ม 5 ไหกับอาหารพื้นถิ่น, คุ้มจักสานกับการสืบสานภูมิปัญญา, คุ้มก่อร่างสร้างใยไหมทอผ้า, คุ้มเส้นใยถักทอก่อสร้างทางฝันสัมพันธ์วัฒนธรรมอันดีงาม และคุ้มครัวเรือนเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ