แผนที่แหล่งเรียนรู้ (Learning T-Map)
ค้นหาภูมิปัญญา ปราชญ์ชาวบ้าน นวัตกรรม และสถานที่สำคัญในจังหวัดราชบุรี
ผลการค้นหา (พบ 37 รายการ)
ล้างตัวกรอง
นางประคอง บุญรัตน์
อ.จอมบึง ต.แก้มอ้น
ชื่อภูมิปัญญา ประเพณีการทำเสนเรือน (เลี้ยงผีบรรพบุรุษ) ชื่อ นางประคอง บุญรัตน์ ความเป็นมาของบุคคลคลังปัญญา พิธีเสนเรือนเป็นประเพณีเกี่ยวกับความเชื่อในเรื่องของผี วิญญาณ บรรพบุรุษของชาวไทยทรงดำบ้านของนางประคอง บุญรัตน์ ม.2 ตำบลแก้มอ้น อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี ซึ่งเป็นพิธีกรรมที่จัดขึ้นเพื่อเซ่นผีเรือน ได้แก่ ผีพ่อแม่ ปู่ย่า ตายาย ที่ล่วงลับไปแล้ว และได้ทำพิธีอัญเชิญมาไว้บนเรือน โดยจัดให้อยู่มุมห้อง ๆ หนึ่ง ทางหัวสกัดของบ้านเป็นการสมมติไม่มีกระดูกและสัญลักษณ์ใด ๆ ว่าเป็นผีตนใด เป็นที่ว่างเปล่า ตรงนั้นจะเรียกว่า "กะล้อห้อง” ซึ่งแปลว่ามุมห้อง ตามปกติที่ตรงนั้นจะมีถ้วยชามและแก้วน้ำตั้งอยู่และข้างฝาบริเวณนั้นจะเจาะเป็นรูกลมเท่าไข่เป็ดลอดไว้ด้วย พิธีเสนเรือนนิยมทำกันเป็นประจำแต่ละบ้านทุกปีหรือ ๒-๓ ปีครั้งหนึ่ง เพื่อให้ผีเรือนของตนได้มารับเครื่องเซ่นไหว้จากลูกหลาน เป็นการแสดงออกซึ่งความกตัญญู ระลึกถึงพระคุณของบรรพบุรุษผู้ล่วงลับไปแล้ว เชื่อกันว่าเมื่อได้จัดพิธีเซ่นไหว้ผีเรือนแล้วผีเรือนจะปกป้องคุ้มครองรักษาตนและครอบครัวให้มีความสุขเจริญก้าวหน้าทำมาค้าขึ้น จุดเด่นของภูมิปัญญาท้องถิ่น พิธีเสนเรือนกระทำในเดือนใดก็ได้ ยกเว้นเดือน ๙ และเดือน ๑๐ ทั้ง ๒ เดือนนี้ เพราะถือกันว่าผีเรือนไม่อยู่บ้านไปเฝ้าเทวดา ดังคำกล่าว "เดือนสิบเดือนเก้าผีเฮือนต่างไปเฝ้าแถน” ดังนั้น การทำพิธีเสนเรือนในระยะ ๒ เดือนนี้ จึงไม่บังเกิดผลใด ๆ โดยปกติแล้วมักทำกันในระยะที่ว่างจากการทำนา แต่ในเดือน ๕ ไม่นิยมทำเพราะช่วงดังกล่าวนี้เป็นหน้าแล้ง ไม่ค่อยมีความอุดสมสมบูรณ์ในเรื่องข้าวปลาอาหารและผลไม้ การงดเว้นไม่จัดทำพิธีเสนเรือนนั้น อาจทำให้ผีเรือนของตนอดอยาก และในที่สุดผีเรือนอาจก่อความเดือดร้อนให้ตนและคนที่อยู่ในครอบครัวได้ ดังนั้นทางที่ดีจึงควรทำพิธีเสนเรือนสักครั้งหนึ่งในรอบปี หรือ ๒-๓ ปี ผีในตระกูลเดียวกันเรียกว่า "สิ่ง” เดียวกัน ผีเรือน คือ ผีที่ตายในบ้านนั้น เช่น แก่ตาย และตายดีไม่ใช่ตายโหง ผีตายเพราะอุบัติเหตุเรียกว่าตายโหงจะไม่นำมาเป็นผีเรือน ผีที่ตายในบ้านหลังจากที่เผาศพแล้วจะมีการทำพิธีอัญเชิญวิญญาณให้มาอยู่บนบ้าน เรียกว่าพิธีเรียกผีขึ้นเรือน ทุกบ้านจะมีรายชื่อของผู้ตายหรือบัญชีของผีประจำเรือนไว้เรียกว่า "ปั๊บผีเฮือน” ในวันเสนเรือนหมอเสนจะนำปั๊บผีเรือนมาอ่านรายชื่อผีเรือนเพื่อเชิญมาให้รับของเซ่นไหว้ทีละ ๑ ตน ห้องผีเรือนนี้ปกติเจ้าของบ้านจะระวังมิให้บุคคลภายนอกซึ่งไม่ได้รับอนุญาตเข้าไป ถ้าเผลอเข้าไปโดยที่เจ้าของบ้านมิได้บอกกล่าวผีเรือนถือว่าเป็นการผิดผี เจ้าของบ้านอาจได้รับเคราะห์เอง การประกอบพิธีเสนเรือนมีขั้นตอน ดังนี้ เริ่มจาก นำส่วนที่สำคัญของหมู เช่น หัวหมู ซี่โครงหมู ขาหมู (หน้า-หลัง) หางหมู มาต้ม ให้สุกทั้งตัว และมาประกอบกันให้เป็นตัวหมู แล้วใส่ไว้ใน "ปานเผือน” (ภาชนะจักสานคล้ายกระจาด) เพื่อทำพิธีเซ่นไหว้ โดยนำไปวางไว้ที่ห้องผีเรือน การดำเนินการจะเป็นหน้าที่ของหมอเสน นอกจากหมูแล้ว อาหารที่นำไป เซ่นไหว้ที่สำคัญประกอบด้วย ขนมต่างๆ ได้แก่ ข้าวต้มมัด มันต้ม เผือกต้ม และผลไม้ ตามฤดูกาล ส่วนของคาว จะประกอบด้วย ไก่ต้ม หรือไก่ซ้อง ที่ต้องต้มให้สุกทั้งตัว ปลาช่อนย่าง ๑ ตัว แกงบอน แกงหน่อไม้ดอง ต้มกระดูกหมูใส่หน่อไม้ดอง ลาบเลือด ที่ขาดไม่ได้คือ ขนมจีนน้ำยา นำอาหารทุกอย่างใส่ไว้ที่ปานเผือน เพื่อทำพิธีเซ่นไหว้ พร้อมกับหมูที่เตรียมไว้ จากนั้นลูกหลานก็จะยกปานเผือน ที่ใส่อาหารไว้เข้าไว้ในห้องผี เพื่อทำพิธีเซ่นไหว้ต่อไป นอกจากอาหารแล้ว จะมีเหล้าอีก ๑ ขวด ในการเซ่นไหว้ ในพิธีการ หมอเสนจะให้ลูกหลานยกปานเผือนขึ้นเหนือหัว แล้วกล่าวตามหมอเสน โดยเรียกและกล่าวชื่อของบรรพบุรุษให้มากินอาหารที่ลูกหลานได้นำมาเซ่นไหว้ และหากมีสิ่งใดที่ลูกหลานได้กระทำผิดก็จะมีการกล่าวคำขอโทษด้วย หลังจากพิธีการผ่านไป ๑ ชั่วโมง หมอเสนก็จะมีการบอกกล่าวกับบรรพบุรุษอีกครั้งว่า หลังจากบรรพบุรุษได้กินอิ่มแล้ว จะนำปานเผือนที่มีอาหารนี้ไปให้ลูกหลานได้กินกัน เพื่อเป็นสิริมงคลแก่ลูกหลานต่อไป ที่สำคัญพิธีและประเพณีนี้จะต้องเชิญเพื่อนบ้านที่เป็นไทยทรงดำมากินอาหารด้วย
นางพวงเพ็ชร ยศส้ม
อ.จอมบึง ต.แก้มอ้น
ชื่อภูมิปัญญา การทำขนมไทย ชื่อ นางพวงเพ็ชร นามสกุล ยศส้ม โทรศัพท์ 0956932282 ความเป็นมาของบุคคลคลังปัญญา การทำขนมไทย คือภูมิปัญญาที่สืบทอดมาตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษ ซึ่งแต่ละครัวเรือนได้ทำกันมาอย่างสม่ำเสมอ สมัยนี้ก็ยังคงมีให้เห็นอยู่มากทั้งในรูปแบบครัวเรือน ขนมไทยหัตถกรรมความอร่อยที่แสดงออกถึงความอ่อนช้อยของความเป็นไทย ตั้งแต่ครั้งอดีตกาลที่ก่อกำเนิดภูมิปัญญาไทยหลากหลายอย่างให้สืบสานต่อทั้งวิถีชีวิตประเพณี วัฒนธรรม ที่สามารถนำวัสดุมีอยู่ในท้องถิ่นมาปรุงแต่งเป็นของหวานได้มากหลายรูปแบบ จัดเป็นมรดกทางวัฒนธรรมอย่างหนึ่งที่บ่งบอกว่าคนไทยมีลักษณะนิสัยอย่างไร เพราะขนมแต่ละชนิดล้วน มีเสน่ห์ แสดงให้เห็นถึงความละเอียดอ่อน ประณีต วิจิตรบรรจงในรูปลักษณ์ ตั้งแต่วัตถุดิบที่ใช้ วิธีการทำที่กลมกลืน ความพิถีพิถัน สีที่ให้ความสวยงาม มีกลิ่นหอม รสชาติของขนมที่ละเมียดละไมชวนให้รับประทาน แสดงให้เห็นว่าคนไทยเป็นคนใจเย็น รักสงบ มีฝีมือเชิงศิลปะวิถีชีวิตของคนไทยนั้นเป็นสังคมเกษตรที่มีผลิตผลทางธรรมชาติอยู่มากมาย เช่น กล้วย อ้อย มะม่วง รวมไปถึงข้าวเจ้า ข้าวเหนียว ฯลฯ ที่สามารถปรุงเป็น ขนม ได้มากมายหลายชนิด เช่น อยากได้ กะทิ ก็เก็บมะพร้าวมาขูดคั้นน้ำกะทิ อยากได้ แป้งก็นำข้าวมาโม่เป็นแป้งทำขนมอร่อยๆ เช่น บัวลอย กินกันเองในครอบครัวขนมไทยถูกนำไปใช้ในงานบุญตามประเพณีและงานพิธีกรรม ที่เกี่ยวข้องในวิถีชีวิตชาวไทย
วัดเขาแดน
อ.จอมบึง ต.แก้มอ้น
“วัดเขาแดน ตั้งอยู่เลขที่ 12 บ้านเขาแดน หมู่ที่ 12 ตำบลแก้มอ้น อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ 51 ไร่ 2 งาน อาณาเขต ทิศเหนือจดเขาแดน ทิศใต้จดเขา ทิศตะวันออกและทิศตะวันตกจดที่ดินเอกชน อาคารเสนาสนะ ประกอบด้วย อุโบสถ กว้าง 10 เมตร ยาว 25 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ.2535 เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 2 ชั้น ศาลาการเปรียญ กว้าง 15 เมตร ยาว 20 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ.2537 เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก หอสวดมนต์ กว้าง 12 เมตร ยาว 20 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2532 เป็นอาคารไม้ กุฎิสงฆ์ จำนวน 3 หลัง เป็นอาคารไม้ 2 หลัง ครึ่งตึกครึ่งไม้ 1 หลัง ศาลาอเนกประสงค์ กว้าง 25 เมตร ยาว 40 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ.2540 เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กศาลาบำเพ็ญกุศล จำนวน 2 หลัง สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก 1 หลัง สร้างด้วยไม้ 1 หลัง นอกจากนี้มีอาคารเสนาสนะต่าง ๆ ดังนี้ คือ ฌาปนสถาน และโรงครัว มีพระประธานจำอุโบสถพระพุทธชินราชจำลอง ขนาดหน้าตักกว้าง 79 นิ้ว สร้างเมื่อ พ.ศ.2538 วัดเขาแดน ตั้งเมื่อ พ.ศ.2527 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อพ.ศ.2539 การบริหารและการปกครอง มีพระครูอุดมพัฒนโสภณ เป็นเจ้าอาวาส และเป็นเจ้าคณะตำบลด่านทับตะโก-แก้มอ้น”
วัดแก้มอ้น
อ.จอมบึง ต.แก้มอ้น
ประวัติความเป็นมาวัดแก้มอ้น เป็นวัดราษฎร์ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่บริเวณพื้นที่รอยต่อสำคัญระหว่างอำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี กับเขตพื้นที่จังหวัดกาญจนบุรี ได้เริ่มก่อตั้งและขึ้นทะเบียนตั้งเป็นวัดอย่างเป็นทางการเมื่อ พ.ศ. 2521 จากนั้นได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2522 วัดแห่งนี้เป็นศูนย์รวมจิตใจ ศูนย์กลางการจัดกิจกรรมทางศาสนา ประเพณี และวัฒนธรรมของชุมชนบ้านแก้มอ้นและพื้นที่ใกล้เคียงมาอย่างยาวนาน ความเป็นมาของแหล่งเรียนรู้เดิมทีพื้นที่บริเวณนี้เป็นชุมชนห่างไกล ชาวบ้านในพื้นที่ตำบลแก้มอ้นมีความยากลำบากในการเดินทางไปประกอบศาสนกิจยังวัดในตัวอำเภอ จึงได้ร่วมใจกันจัดสร้างเสนาสนะและอาราธนาพระภิกษุสงฆ์มาจำพรรษา จนกระทั่งพัฒนาและได้รับตั้งวางรากฐานเป็นวัดที่ถูกต้องตามกฎหมายในปี พ.ศ. 2521 โดยได้รับการอุปถัมภ์บำรุงจากประชาชนในท้องถิ่นร่วมกับคณะสงฆ์ในการก่อสร้างอุโบสถ ศาลาการเปรียญ และเสนาสนะต่างๆ เพื่อใช้ในกิจการพระพุทธศาสนาสืบมา กระบวนการจัดการเรียนรู้วัดแก้มอ้นทำหน้าที่เป็นแหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิตของชุมชนผ่านกระบวนการดังนี้:การเรียนรู้ทางศีลธรรมและจริยธรรม: จัดกิจกรรมวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา เทศนาธรรม และการบรรพชาอุปสมบทเพื่อให้ความรู้ด้านหลักธรรมแก่เยาวชนและประชาชนทั่วไป
สื่อเทคโนโลยี ศกร.ระดับตำบลแก้มอ้น
อ.จอมบึง ต.แก้มอ้น
ศกร.ระดับตำบลแก้มอ้นนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้เป็นเครื่องมือสำคัญในการส่งเสริมการเรียนรู้และเพิ่มช่องทางการเข้าถึงการศึกษาให้แก่ผู้เรียนและประชาชนในชุมชน โดยมุ่งเน้นให้สามารถเรียนรู้ได้อย่างสะดวก รวดเร็ว และสอดคล้องกับวิถีชีวิตในยุคดิจิทัล มีการใช้ Facebook และ LINE เป็นช่องทางในการประชาสัมพันธ์ข่าวสาร กิจกรรมการเรียนรู้ และติดต่อสื่อสารกับผู้เรียน รวมถึงการเผยแพร่ เกมการศึกษา เพื่อสร้างความสนุกและกระตุ้นการเรียนรู้ นอกจากนี้ยังมี สื่อการสอนออนไลน์ ETV ที่ช่วยเสริมความรู้และทักษะในหลากหลายเนื้อหา ตลอดจน ใบงานออนไลน์ ที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนสามารถทำกิจกรรมและทบทวนบทเรียนได้ทุกที่ทุกเวลา
สื่อเทคโนโลยี ศกร.ระดับตำบลแก้มอ้น
อ.จอมบึง ต.แก้มอ้น
ศกร.ระดับตำบลแก้มอ้น (ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ระดับตำบลแก้มอ้น หรือเดิมคือ กศน.ตำบลแก้มอ้น อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี) มีการเตรียมและใช้สื่อการเรียนรู้รวมถึงสื่อเทคโนโลยีเพื่อจัดกิจกรรมการเรียนการสอนและการศึกษาต่อเนื่องให้กับคนในชุมชน ซบุ๊ก ศกร.ระดับตำบลแก้มอ้น เพื่อเผยแพร่กิจกรรมและองค์ความรู้
นายสมควร ทองบางหลวง
อ.จอมบึง ต.ด่านทับตะโก
บุคคลที่มีความรู้ ด้านการนำหลักเกษตรทฤษฎีใหม่ตามศาสตร์พระราชามาผสมผสานกับการทำการเกษตร เพื่อจัดการพื้นที่ดินและน้ำสำหรับการเกษตรให้อยู่ร่วมกับธรรมชาติได้อย่างสมดุล พอเพียง และยั่งยืน
นางสมแพง อินวิเชียร
อ.จอมบึง ต.ด่านทับตะโก
บุคคลที่เป็นภูมิปัญญาด้านอาหาร ขนม และสมุนไพรไทย
นางบุปผา ขุนพิทักษ์
อ.จอมบึง ต.ด่านทับตะโก
เป็นภูมิปัญญาชาวบ้าน ด้านงานจักสาน และผลิตภัณฑ์จากหญ้าแฝก
สื่อเทคโนโลยี
อ.จอมบึง ต.ปากช่อง
ศกร.ระดับตำบลปากช่อง นำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้เป็นเครื่องมือสำคัญในการส่งเสริมการเรียนรู้และเพิ่มช่องทางการเข้าถึงการศึกษาให้แก่ผู้เรียนและประชาชนในชุมชน โดยมุ่งเน้นให้สามารถเรียนรู้ได้อย่างสะดวก รวดเร็ว และสอดคล้องกับวิถีชีวิตในยุคดิจิทัล มีการใช้ Facebook และ LINE เป็นช่องทางในการประชาสัมพันธ์ข่าวสาร กิจกรรมการเรียนรู้ และติดต่อสื่อสารกับผู้เรียน รวมถึงการเผยแพร่ เกมการศึกษา เพื่อสร้างความสนุกและกระตุ้นการเรียนรู้ นอกจากนี้ยังมี สื่อการสอนออนไลน์ ETV ที่ช่วยเสริมความรู้และทักษะในหลากหลายเนื้อหา ตลอดจน ใบงานออนไลน์ ที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนสามารถทำกิจกรรมและทบทวนบทเรียนได้ทุกที่ทุกเวลา การนำสื่อเทคโนโลยีมาใช้จึงช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการเรียนรู้ ทำให้การศึกษาเข้าถึงง่าย มีความหลากหลาย และตอบสนองความต้องการของผู้เรียนในยุคดิจิทัล พร้อมส่งเสริมให้ ศกร.ระดับตำบลปากช่อง เป็นแหล่งเรียนรู้ที่ทันสมัยและเชื่อมโยงผู้เรียนกับองค์ความรู้ได้อย่างต่อเนื่อง
หลักสูตรปลาส้มสมุน
อ.จอมบึง ต.รางบัว
เนื่องจากตำบลรางบัวมีการเลื้ยงปลานิล เป็นจำนวนมากเพื่อเป็นการเพิ่มคุณค่าของผลผลิตด้านการเกษตร จึงได้จัดทำการแปรรูปปลาในรูปแบบการทำปลาส้มเพื่อเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นและสร้างรายได้ให้กับประชาชน
สื่อสิ่งพิมพ์
อ.จอมบึง ต.ปากช่อง
ศกร.ระดับตำบลปากช่อง ให้ความสำคัญกับการส่งเสริมการเรียนรู้ของประชาชนผ่าน สื่อสิ่งพิมพ์และแหล่งเรียนรู้ที่หลากหลาย เพื่อให้ผู้เรียนและประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูล ความรู้ และสาระที่เป็นประโยชน์ได้อย่างสะดวกและต่อเนื่อง ภายใน ศกร.ระดับตำบลปากช่อง มี ห้องสมุด เป็นแหล่งรวบรวมหนังสือและสื่อความรู้สำหรับการศึกษาค้นคว้า รวมทั้งมี ตำราและเอกสารประกอบการเรียน ที่ช่วยสนับสนุนการเรียนรู้ในแต่ละระดับ นอกจากนี้ยังมี แผ่นพับประชาสัมพันธ์ ที่นำเสนอความรู้และข้อมูลที่น่าสนใจในรูปแบบกระชับ เข้าใจง่าย และสามารถนำกลับไปศึกษาได้ อีกทั้งยังมี บอร์ดความรู้ สำหรับเผยแพร่สาระความรู้ ข่าวสาร กิจกรรม และข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อผู้เรียนและประชาชนในชุมชน โดยมีการปรับเปลี่ยนเนื้อหาให้มีความทันสมัยและสอดคล้องกับความสนใจของผู้รับบริการ สื่อสิ่งพิมพ์ทั้งหมดจึงเป็นส่วนสำคัญในการสร้างบรรยากาศแห่งการเรียนรู้ ส่งเสริมการศึกษาด้วยตนเอง และเปิดโอกาสให้ประชาชนในพื้นที่สามารถเรียนรู้ได้ทุกที่ ทุกเวลา อันนำไปสู่การพัฒนาความรู้ ทักษะ และคุณภาพชีวิตอย่างต่อเนื่อง