ค้นหาภูมิปัญญา ปราชญ์ชาวบ้าน นวัตกรรม และสถานที่สำคัญในจังหวัดราชบุรี
อ.ปากท่อ ต.ดอนทราย
คุณจันทร์เพ็ญ สันตานนท์ ประกอบอาชีพค้าขายแต่ด้วยเป็นคนชอบเรียนรู้ และสนใจในเรื่องของการทำขนมไทยอยู่แล้ว เมื่อมีโอกาสที่เกี่ยวกับการทำขนมจะอาสาที่จะช่วยเหลือคนในชุมชน อีกทั้งเป็นวิทยากรสอนการทำขนมไทย และนำประสบการณ์ต่าง ๆ ในการทำขนมไทย มาสร้างเป็นอาชีพให้กับตนเอง และคนในชุมชน ให้มีรายได้ในการประกอบอาชีพ จนปัจจุบันสามารถจัดตั้งกลุ่มเป็นกลุ่มสัมมาชีพ
อ.ปากท่อ ต.ป่าไก่
ปลาส้มลุงหมอ ตำบลป่าไก่ อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี เป็นสินค้า OTOP ที่สืบทอดภูมิปัญญาการทำปลาส้มสูตรดั้งเดิมจากจังหวัดยโสธร โดยเน้นการถนอมอาหารแบบพื้นบ้าน ปราศจากสารเคมี และไม่ใช้สารกันบูด เพื่อให้ได้ปลาส้มที่มีรสชาติกลมกล่อม สะอาด และปลอดภัยต่อผู้บริโภค
อ.ปากท่อ ต.อ่างหิน
วัดเขากูบอินทราราม เป็นวัดราษฎร์ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่บ้านเขากูบ หมู่ที่ 1 ตำบลอ่างหิน อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี ได้รับการตั้งวัดอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2505 และเป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชนในตำบลอ่างหินมาจนถึงปัจจุบัน
อ.ปากท่อ ต.ยางหัก
เป็นบุคคลที่เป็นแหล่งเรียนรู้และบุคคลแห่งการเรียนรู้ โดย ใช้การนวดแผนโบราณที่อิงกับพิธีทางไสยศาสตร์ ตามความเชื่อ เมื่อผู้ป่วยมีอาการปวดเมื่อยก็จะมาให้ นางปราณี ขัดสี ทำการรักษาโดยการทำพิธี ขอให้พ่อปู่ช่วยนวดในแต่ละครั้งจะค่ายกครู 9 บาท พอครบ หนึ่งปี นางปราณี ขัดสี ก็จะนำเงินที่ได้จากค่ายกครู ไปทำบุญที่วัด คุณปราณี ขัดสี เริ่มนวดแผนไทยเมื่อปี พ.ศ 2528 ใช้หลักการนวดแบบศาสนพิธี ซึ่งยังไม่ได้รับการอบรมการนวดแผนไทยจากหน่วยงานใดๆ เป็นการนวดแบบโบราณที่อิงกับพิธีทางไสยศาสตร์ จะเน้นในเรื่องของการนวดจับเส้นเป็นหลัก มีผู้ป่วยที่เป็นอัมพฤต อัมพาต มารักษาอาการดีขึ้นจนหายป่วยไปหลายราย และเมื่อ ปี พศ.2551 ได้ผ่านการอบรม การนวดแผนไทยจาก สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงาน ภาคที่ 4 จังหวัดราชบุรี ได้เป็นหมอนวดแผนไทย รวม 34 ปี คนที่มาใช้บริการส่วนใหญ่นวดคล้ายเส้น ตามจุด นางปราณี ขัดสี มีจิตสาธารณะชอบช่วยเหลือชุมชมเท่าที่ตนเองสามารถทำได้ เป็นที่รู้จักในนาม หมอณี และเป็นบุคคลมีจิตสาธารณะ ชอบช่วยเหลือชุมชมเท่าที่ตนเองสามารถทำได้ และกินเจ ละเว้นจากการกินเนื้อสัตว์มา ตั้งแต่ ปีพ.ศ 2537 รวม 32 ปี กระบวนการจัดการเรียนรู้ ต่อมาสกร. มีงบประมาณโครงการพัฒนาอาชีพ ได้เชิญให้นางปราณี ขัดสี เป็นวิทยากร สอนการทำตะกร้าจากเส้นพลาสติก ให้กับและประชาชนในพื้นที่ตำบลยางหักและบุคคลที่ว่างงาน ได้ฝึกการทำตะกร้าจากเส้นพลาสติก เพื่อเป็นอีกช่องทางของการพัฒนาอาชีพ และตรงจุดบ้านของนางปราณี ขัดสี ยังตั้งคุ้มพัฒนาฝีมือเพื่อให้คนในชุมชน สามารถนำผลงานของตนจากการเรียนรู้ มาวางจำหน่ายขายสินค้าฝีมืออีกด้วย
อ.ปากท่อ ต.วังมะนาว
วัดเขาหลาวเป็นวัดเก่าแก่ของจังหวัดราชบุรี สันนิษฐานว่ามีอายุกว่า 400 ปี โดยพบหลักฐานจากฐานพระอุโบสถโบราณบริเวณเชิงเขาและฐานพระเจดีย์เก่าบนยอดเขา ต่อมาได้รับการพัฒนาให้เป็นศาสนสถานที่สำคัญของอำเภอปากท่อ เป็นศูนย์รวมศรัทธาของพุทธศาสนิกชนและเป็นสถานที่จัดกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาอย่างต่อเนื่อง
อ.ปากท่อ ต.ป่าไก่
ในการทำเกษตรกรรม ทั้งทำนาและทำสวนของตำบลป่าไก่ ได้นำปุ๋ยหมักชีวภาพมาใช้ตั้งแต่ดั้งเดิมนานมาแล้ว โดยแต่เริ่มเดิมทีนั้นการทำปุ๋ยหมักชีวภาพของที่นี่ เป็นเพียงการนำมูลสัตว์มาใช้ทำเป็นปุ๋ย แต่ต่อมาเริ่มมีการนำมูลหมู ใบไม้แห้ง หญ้าแห้ง ต้นกล้วย และเศษอาหารมาใช้ กลุ่มเกษตรกรเห็นประโยชน์ของปุ๋ยหมักชีวภาพมากกว่าปุ๋ยเคมี จึงได้นำมาใช้ในการเกษตรและได้ผลดี และจัดให้มีการเผยแพร่แก่ผู้ที่เข้ามาศึกษาดูงาน ซึ่งเป็นการทำปุ๋ยหมักแบบง่ายๆ สามารถหาได้ในท้องถิ่น
อ.ปากท่อ ต.ห้วยยางโทน
บ้านหัวเขาจีนเป็นชุมชนของกลุ่มชาติพันธุ์ ไทยทรงดำ หรือไทดำ ตั้งอยู่หมู่ที่ 1 ตำบลห้วยยางโทน อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี มีการเล่าสืบต่อกันมาว่า ชื่อ “บ้านหัวเขาจีน” เกิดจากในอดีตมีพ่อค้าชาวจีนเดินทางด้วยเรือสำเภามาค้าขายบริเวณนี้ แล้วเกิดเหตุเรือแตก หัวเรือไปติดบริเวณภูเขา จึงเกิดชื่อเรียกว่า “หัวเขาจีน” และกลายเป็นชื่อของหมู่บ้านในเวลาต่อมา ข้อมูลประวัติชุมชนระบุว่า ชาวไทยทรงดำได้อพยพเข้ามาตั้งหลักแหล่งในบริเวณนี้ แม้ในช่วงหนึ่งจะเกิดโรคฝีดาษระบาด แต่ผู้นำชุมชนในอดีต ได้แก่ ปู่สอง กลิ่นสุคนธ์ ปู่ว่อง มหาพล และปู่แสน กุมกร ยังคงตั้งถิ่นฐานอยู่และสืบทอดชุมชนมาจนถึงปัจจุบัน ความเป็นมาของแหล่งเรียนรู้ ชาวบ้านหัวเขาจีนได้ร่วมกันจัดตั้ง ศูนย์วัฒนธรรมไทยทรงดำบ้านหัวเขาจีน หรือ “เฮือนลาว” ขึ้น เพื่อเป็นศูนย์กลางในการถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับวิถีชีวิต วัฒนธรรม ประเพณี และภูมิปัญญาของชาวไทยทรงดำ รวมถึงใช้เป็น ศูนย์ทอผ้าไทยทรงดำของกลุ่มสตรีอาสาพัฒนา และรองรับคณะศึกษาดูงานจากภายนอก จุดเด่นของชุมชนถูกสรุปไว้ว่า “5 ไหไทยทรงดำ เลิศล้ำผ้าทอ โอ้ละหนอรำแคน ดินแดนความพอเพียง” สะท้อนถึงเอกลักษณ์ด้านวัฒนธรรม การทอผ้า การแสดงพื้นบ้าน และการดำเนินชีวิตตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง ภายในชุมชนยังมีการดำเนินฐานเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง 5 ฐาน ได้แก่ คุ้ม 5 ไหกับอาหารพื้นถิ่น, คุ้มจักสานกับการสืบสานภูมิปัญญา, คุ้มก่อร่างสร้างใยไหมทอผ้า, คุ้มเส้นใยถักทอก่อสร้างทางฝันสัมพันธ์วัฒนธรรมอันดีงาม และคุ้มครัวเรือนเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ
อ.ปากท่อ ต.ดอนทราย
จัดการเรียนการสอนพิเศษฟรี ในวิชาภาษาญี่ปุ่น ให้แก่เด็ก ๆ โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย เป็นการช่วยเหลือแบ่งเบาภาระของผู้ปกครอง ที่อยากส่งเสริมให้เด็ก ๆ ได้มีความรู้เพิ่มขึ้น ซึ่งมีเด็กนักเรียนในพื้นที่ได้เรียนรู้
อ.ปากท่อ ต.วังมะนาว
วัดวังมะนาวเป็นวัดประจำชุมชนตำบลวังมะนาว อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี เป็นศูนย์รวมด้านพระพุทธศาสนาและวิถีชีวิตของประชาชนในพื้นที่มาอย่างยาวนาน ชาวบ้านใช้วัดเป็นสถานที่ประกอบศาสนพิธี ทำบุญในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา และจัดกิจกรรมของชุมชน วัดมีบทบาทในการส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และการอนุรักษ์ประเพณีท้องถิ่นของตำบลวังมะนาว
อ.ปากท่อ ต.ห้วยยางโทน
วัดหทัยนเรศวร์ตั้งอยู่ที่บ้านพุมะเดื่อ หมู่ที่ 5 ตำบลห้วยยางโทน อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย และเป็นสถานที่สำหรับศึกษาและปฏิบัติธรรม โดยเฉพาะการปฏิบัติกรรมฐานและวิปัสสนา ชื่อ “หทัยนเรศวร์” มีความหมายเชื่อมโยงกับคำว่า “หทัย” ซึ่งหมายถึงหัวใจ และพระนามของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช วัดมีแนวคิดในการปฏิบัติธรรมและประกอบกิจกรรมเพื่ออุทิศถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระนเรศวรมหาราช หลักฐานออนไลน์ในปี พ.ศ. 2557 เคยกล่าวถึงสถานที่แห่งนี้ในลักษณะเป็นสาขาปากท่อของวัดหทัยนเรศวร์ ศาลายา ซึ่งใช้เป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมตามแนวสติปัฏฐานและวิปัสสนากรรมฐาน แต่ยังไม่พบข้อมูลปีที่ก่อตั้งวัดอย่างเป็นทางการ จึงควรสอบถามประวัติฉบับเต็มจากเจ้าอาวาสหรือเอกสารทะเบียนวัด ความเป็นมาของแหล่งเรียนรู้ วัดหทัยนเรศวร์เป็นแหล่งเรียนรู้ทางพระพุทธศาสนา ศีลธรรม การทำสมาธิ และการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน รวมทั้งเป็นสถานที่จัดกิจกรรมสืบสานขนบธรรมเนียมและประเพณีไทย ในปี พ.ศ. 2566 วัดได้จัดโครงการส่งเสริม สืบสาน และอนุรักษ์ประเพณีไทย โดยจัดเทศน์มหาชาติ 13 กัณฑ์ เปิดโอกาสให้ประชาชนได้เรียนรู้หลักธรรมและร่วมกิจกรรมทางศาสนา พร้อมทั้งมอบทุนการศึกษาแก่เด็กและเยาวชนในพื้นที่ นอกจากนี้ ทางวัดยังมีกิจกรรมเกี่ยวกับการปฏิบัติธรรม การบวชเนกขัมมะ และกิจกรรมสำหรับเด็กและเยาวชน เช่น โครงการบรรพชาสามเณรภาคฤดูร้อน ซึ่งช่วยให้วัดมีบทบาทเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ด้านคุณธรรมของชุมชน
อ.ปากท่อ ต.อ่างหิน
นายอำพล เจริญวัน เป็นผู้หนึ่งที่ได้นำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ใน รัชกาลที่ 9 ที่จะช่วยเหลือผู้ประกอบอาชีพในภาคเกษตรกรรมตั้งแต่เกิดวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจเพื่อความกินดีทีอยู่ดีและคุณภาพชีวิตที่ดีของพสกนิกรชาวไทยและพระราชทานไว้ในโอกาสต่าง ๆ ล้วนแล้วแต่เป็นแนวทางในการดำเนินชีวิต บนความพอเพียง พอดีและเป็นภูมิคุ้มกันแก่ชีวิต ให้กับประชาชนชาวตำบลอ่างหินและชุมชนใกล้เคียงโดยนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิต
อ.ปากท่อ ต.วังมะนาว
การสานผลิตภัณฑ์จากเส้นหวายเทียมมาจากภูมิปัญญาการจักสานพื้นบ้านไทย ที่นำมาผสมผสานกับวัสดุสังเคราะห์สมัยใหม่ โดยมีการถ่ายทอดผ่านปราชญ์ชาวบ้าน สถาบันการศึกษา และหน่วยงานส่งเสริมอาชีพเพื่อสร้างรายได้ในชุมชน