ค้นหาภูมิปัญญา ปราชญ์ชาวบ้าน นวัตกรรม และสถานที่สำคัญในจังหวัดราชบุรี
อ.จอมบึง ต.รางบัว
ประวัติวัดหนองบัวค่าย • สร้างโดย นายแหว รักขุมแก้ว ที่ซื้อที่ดินจาก นายพุ่ม จิตรงามขำ เพื่อใช้เป็นที่พักสงฆ์ • ชื่อวัดตั้งตามชื่อหมู่บ้าน ซึ่งในอดีตเคยเป็นสนามรบและค่ายทหารสมัยโบราณ ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2526 มีปูชนียวัตถุสำคัญคือ พระประธานปางสมาธิ และหลวงพ่อแดง พระพุทธรูปศิลาแลงปางมารวิชัย [1] โรงอบวัดหนองบัวค่าย เปิดบริการโรงอบไอน้ำสมุนไพรเพื่อสุขภาพแก่คนในชุมชนและผู้มาเยือน มีการแยกห้องอบสำหรับผู้หญิงและผู้ชายอย่างชัดเจน ดำเนินงานและดูแลโดยพระลูกวัดคอยแนะนำวิธีการใช้อย่างถูกต้อง
อ.จอมบึง ต.รางบัว
“เขาทะลุ บ้านหนองบัวค่าย หมู่ที่ 2 ตำบลรางบัว อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี” ภูเขาหินปูนสูงเด่นที่มี “ช่องทะลุกลางยอดเขา” ราวกับมีใครสกัดหินออกให้เห็นท้องฟ้าส่องลอด เป็นหนึ่งในแลนด์มาร์กธรรมชาติสุดแปลกตา และเป็นสัญลักษณ์ของเมืองราชบุรีที่หลายคนยังไม่รู้จักมากนัก เขาทะลุ เป็นภูเขาหินปูนขนาดใหญ่ตั้งอยู่ในตำบลรางบัว อำเภอจอมบึง ห่างจากตัวเมืองราชบุรีประมาณ 15 กิโลเมตร จุดเด่นคือ “ช่องทะลุกลางยอดเขา” ซึ่งมองเห็นได้ชัดจากระยะไกล โดยช่องนี้เกิดจากการกัดเซาะของน้ำและลมตามธรรมชาติผ่านกาลเวลานับล้านปี จนเกิดเป็นช่องกลมขนาดใหญ่ที่ทะลุสองด้าน มองเห็นท้องฟ้าได้อย่างสวยงาม
อ.สวนผึ้ง ต.ป่าหวาย
นางสาวอ้อย ด่วนดี อยู่บ้านเลขที่ 65 หมู่ 3 ตำบลป่าหวาย อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี เดิมทีประกอบอาชีพรับจ้างทั่วไป ประกอบกับมีอุปนิสัย ชอบอยู่กับธรรมชาติ และเนื่องจาก มีที่ดินว่างเปล่าอยู่ จึงหันมาสนใจในการปลูกพืชผลและสมุนไพร ได้แก่ กระดูกไก่ดำ ตะไคร้ ใบเตย มะเขือ มะม่วง และกล้วย เป็นต้น นําผลผลิตที่ได้มารับประทานเอง เมื่อผลผลิตมีจํานวนมากจึงนําไปแจกเพื่อนบ้านในชุมชน และนํามาจําหน่ายในชุมชนรวมถึงการแปรรูปเผื่อจำหน่ายตามท้องตลาด นางสาวอ้อย ด่วนดี ได้มีการเรียนรู้ด้วยตนเอง ลองผิดลองถูก มาเป็นเวลา 2 ปี จึงได้ศึกษาเรื่องการการแปรรูปสมุนไพร และการแปรรูปผลผลิตที่ได้จากสวน และศึกษาดูงานจากแหล่งเรียนรู้ทางการเกษตร ที่ทางหน่วยงานราชการแนะนํา โดยได้นําความรู้มาปรับใช้กับการปลูกพืชผลและสวนสมุนไพรของตนและใช้พื้นที่ดิน ของตนให้เกิดประโยชน์สูงสุด เพื่อที่จะนําไปสู่การเกษตรแบบยั่งยืน โดยตั้งชื่อว่า “ศูนย์การเรียนรู้บ้านเขาน้อย 108 Shop” ภายใต้กรอบแนวคิดและปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ระบบเกษตรผสมผสาน
อ.ดำเนินสะดวก ต.ดอนไผ่
แหล่งเรียนรู้ น้ำพริกเผาแม่แย้ม ตั้งอยู่ที่ ตำบลดอนไผ่ อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี ก่อตั้งโดย นางแย้ม ชิ้นไพบูลย์ ซึ่งได้นำสูตรน้ำพริกเผาโบราณที่สืบทอดจากครอบครัวมาพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชนที่มีคุณภาพ โดยคงเอกลักษณ์ของรสชาติต้นตำรับควบคู่กับการผลิตที่ได้มาตรฐาน ด้วยการคัดสรรวัตถุดิบคุณภาพจากท้องถิ่น เช่น พริกแห้ง หอมแดง กระเทียม กุ้งแห้ง และเครื่องปรุงพื้นบ้าน ผ่านกระบวนการคั่ว โขลก และผัดอย่างพิถีพิถัน ทำให้ผลิตภัณฑ์ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง จนได้รับการคัดเลือกเป็น ผลิตภัณฑ์ OTOP ระดับ 5 ดาว และพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการแปรรูปอาหาร ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้แก่ประชาชน นักเรียน และผู้สนใจในการสร้างอาชีพ จุดเด่นของแหล่งเรียนรู้ - ใช้ สูตรต้นตำรับโบราณ ที่สืบทอดจากครอบครัว คงรสชาติและกลิ่นหอมเป็นเอกลักษณ์ - ผลิตจาก วัตถุดิบคุณภาพในท้องถิ่น ช่วยเพิ่มมูลค่าให้ผลผลิตของชุมชน - ถ่ายทอดความรู้แบบ ลงมือปฏิบัติจริง (Learning by Doing) ตั้งแต่การเตรียมวัตถุดิบจนถึงการบรรจุภัณฑ์ - ผลิตภัณฑ์ได้รับ มาตรฐาน อย. และ มผช. พร้อมได้รับการคัดเลือกเป็น OTOP 5 ดาว - เป็นต้นแบบการสร้างอาชีพและพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน สอดคล้องกับแนวคิดเศรษฐกิจฐานรากและการสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน
อ.สวนผึ้ง ต.ป่าหวาย
นางสาวอ้อย ด่วนดี เป็นบุคคลที่เป็นแหล่งเรียนรู้และเป็นบุคคลแห่งการเรียนรู้ เพื่อถ่ายทอดความรู้ ด้านทฤษฎีเศรษฐกิจพอเพียงสู่ชุมชน แลกเปลี่ยนเรียนรู้ประยุกต์ใช้เศรษฐกิจกับการดําเนินชีวิตของชุมชน แสวงหาความรู้ เรียนรู้ด้วยตนเองตามอัธยาศัยอย่างกว้างขวางและต่อเนื่อง และเสริมสร้างให้ผู้เรียนเกิดกระบวนการเรียนรู้ โดยใช้พื้นที่ส่วนบุคคลของตนเองจัดกระบวนการเรียนรู้เป็นตัวอย่าง รวมถึงเป็นศูนย์สาธิตและศึกษาดูงาน ของชุมชนและหน่วยงานต่าง ๆ
อ.ดำเนินสะดวก ต.ดอนคลัง
จุดเริ่มต้น (ช่วงวิกฤติต้มยำกุ้ง ปี 2540): สวนแห่งนี้เริ่มต้นขึ้นในช่วงวิกฤติเศรษฐกิจปี 2540 โดยคุณอุดมได้เริ่มพัฒนาและเพาะพันธุ์ไม้ประดับเพื่อการตัดใบส่งขายทั้งในประเทศและต่างประเทศอย่างต่อเนื่องยาวนาน จนกลายเป็นอาณาจักรและแหล่งผลิตไม้ใบรายใหญ่ของประเทศไทย เช่น มอนสเตรา หน้าวัวใบดำ เล็บครุฑ และไม้ใบตระกูลฟิโลเดนดรอน สวนอุดมการ์เด้น จ.ราชบุรี คือหนึ่งในแหล่งผลิตและส่งออกไม้ใบรายใหญ่ที่สุดของประเทศไทย ก่อตั้งและบริหารงานโดย คุณอุดม ฐิตวัฒนะสกุล สวนแห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงแค่แปลงเกษตรกรรมทั่วไป แต่เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้และการยกระดับธุรกิจไม้ประดับไทยสู่มาตรฐานสากล โดยมีสาระสำคัญแบ่งเป็นด้านต่างๆ ดังนี้ 1. ศูนย์กลางการผลิตและการส่งออกระดับประเทศ 2. ผู้นำด้านเทคโนโลยีและงานวิจัยพืช 3. การเกษตรยั่งยืนและภูมิปัญญาชาวสวน 4. แหล่งเรียนรู้และการสร้างอาชีพ
อ.ดำเนินสะดวก ต.ศรีสุราษฏร์
ประวัติความเป็นมา โรงเจซำป๋อยี่ (จิ๋นเซ่งตั๊ว) หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า วัดกั้ง ในอำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี เป็นโรงเจเก่าแก่ สร้างขึ้นใน พ.ศ. 2444 โดยชาวจีนแผ่นดินใหญ่ที่อัญเชิญองค์ หยู่ไล้ฮุกโจ้ว มาประดิษฐาน ท่านได้ช่วยเหลือรักษาโรคให้ชาวบ้านฟรี ผู้คนจึงยกย่องเรียกว่า จวนเหล่าองค์ซิงแซ การก่อตั้งและความสำคัญ จุดเริ่มต้น: เกิดจากความศรัทธาของชาวจีนในย่านดำเนินสะดวก ผู้สร้าง: ชาวจีนแผ่นดินใหญ่ผู้เป็นแพทย์โบราณรักษาคนยากไร้โดยไม่คิดเงิน สิ่งศักดิ์สิทธิ์: มีองค์เทวรูป หยู่ไล้ฮุกโจ้ว เป็นพระประธานคู่โรงเจ การจัดการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมทางศาสนาและวัฒนธรรม ประเพณีและพิธีกรรมสำคัญ พิธีกินเจ: จัดงานถือศีลกินเจ 9 วัน 9 คืนในเดือน 9 ของทุกปี พิธีทีกงแซ: งานบูชาเทพยดาฟ้าดินหลังวันตรุษจีน
อ.จอมบึง ต.รางบัว
สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าเขาสน ตั้งอยู่ที่ หมู่ 1 ตำบลรางบัว อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี บนเนื้อที่ 2,180 ไร่ โดยมีภารกิจในการเพาะขยายพันธุ์สัตว์ป่าหายากและคงสายพันธุ์แท้เอาไว้ รวมถึงการสนับสนุนพันธุ์สัตว์ป่าเชิงเศรษฐกิจ เช่น งูเหลือม #เหี้ย และกวางป่าการศึกษาวิจัยการเพาะเลี้ยงสัตว์ป่า ทั้งด้านอาหาร โภชนาการ การดูแลปรับพฤติกรรมก่อนปล่อยสู่ธรรมชาตินอกจากนั้นแล้วยังมีภารกิจในการรับดูแลสัตว์ป่าของกลาง สัตว์ป่ากรณีแก้ไขปัญหา และสัตว์ป่าพลัดหลง อีกด้วยปัจจุบันสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าเขาสน มีสัตว์ป่าในความดูแลกว่า 97 ชนิด จำนวน 1,836 ตัว
อ.ดำเนินสะดวก ต.บ้านไร่
โรงเรียนวัดบ้านไร่ ตั้งอยู่ใน หมู่ที่ 8 ตำบลบ้านไร่ อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี และเป็นสถานศึกษาที่มีบทบาทสำคัญในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานให้แก่เด็กและเยาวชนในชุมชนบ้านไร่ จากข้อมูลที่ค้นพบ โรงเรียนวัดบ้านไร่มีความผูกพันกับชุมชนและวัดบ้านไร่มาอย่างใกล้ชิด โดยวัดบ้านไร่เป็นหนึ่งในสถานที่สำคัญและเป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชนในตำบลบ้านไร่ ขณะที่โรงเรียนวัดบ้านไร่เป็นหนึ่งในโรงเรียนสำคัญของชุมชน
อ.ดำเนินสะดวก ต.ศรีสุราษฏร์
ประวัติความเป็นมา การตั้งชื่อวัด: นำชื่อของ "โยมบัว" ผู้ถวายที่ดินแปลงแรกจำนวน 24 ไร่ 91 ตารางวา มาแผลงเป็นชื่อบาลีว่า อุบลวรรณาราม หลวงพ่อพิณ (พระครูประสิทธิ์สารคุณ): อดีตเจ้าอาวาสและเกจิชื่อดังผู้สืบทอดวิชามหาปราบ เป็นที่เคารพศรัทธาของชาวดำเนินสะดวก รากไม้รัดไหโบราณ: ความมหัศจรรย์ทางธรรมชาติของรากต้นโพธิ์และต้นไทรอายุเกือบร้อยปี ที่เติบโตชอนไชยึดเกาะและบีบรัดไหโบราณ (อดีตใช้ใส่ของหมักดอง) จนกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่แปลกตา กรุพระโบราณ: การค้นพบพระเครื่องเนื้อดินและเนื้อโลหะเก่าแก่โบราณนับร้อยองค์ในไห ที่ซ่อนไว้ใต้ฐานพระประธานตั้งแต่สมัยหลวงพ่อพิณ 1. จัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญในทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ 2. บูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นและวัฒนธรรมเข้ากับบทเรียน 3. จัดกิจกรรมเสริมทักษะ เช่น ด้านดนตรี ศิลปะ และกีฬา 4.ใช้ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) และการทำวิจัยเพื่อพัฒนาผู้เรียนรายบุคคล
อ.จอมบึง ต.รางบัว
เดิมปลูกข้าว จำนวน 4 ไร่ ได้ผลผลิตข้าว 700 กิโลกรัมต่อไร่ต่อปี มีรายได้ 16,000 บาทต่อปี ปรับเปลี่ยนมาเป็นพื้นที่ทำเกษตรผสมผสานปลูกพืชผัก พืชไร่ ไม้ผลและไม้ยืนต้น มีรายได้ 20,000 บาทต่อปี หลังจากปรับเปลี่ยนพื้นที่ส่งผลให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้นและสามารถเก็บผลผลิตจำหน่าย มีรายได้รายวัน (พืชผัก) รายเดือน (พืชไร่) รายปี (ไม้ผลและไม้ยืนต้น)